6 tips til ro i sjela og rå kystopplevingar tett på Atlanterhavet

Havet luktar annleis på hausten – skarpare, saltare, som om vinden har teke med seg noko frå lenger ute. Her finn du indre ro midt i ytre råskap. Her har dei som bur her bygd ein veg som toler stormen. Du kan nyte eit måltid med noko som vart henta opp av sjøen same dag. Du kan sjå langt ut mot horisonten frå toppen av bratte fjell. Langs kysten av Møre og Romsdal møter du Atlanterhavet på mange måtar. Her får du seks tips til opplevingar langs kysten av Nordvestlandet.

1. Still nysgjerrigheta i Ålesund

Kva lever eigentleg i havet? I Atlanterhavsparken får du svaret. Det er eit av dei største saltvassakvaria i Europa. Stikk handa ned i kaldt saltvatn og kjenn ein kråkebolle pigge tilbake, eller følg med når oteren og selen blir mata rett framfor deg. Vitensenteret gir deg attpåtil ei djupare forklaring på kvifor havet utanfor er så rikt.

Få hotell ligg betre til for solnedgang over Atlanterhavet enn Quality Hotel Ålesund. Det er eit godt utgangspunkt for å oppleve kyst- og sjøfartsbyen der jugendstilbygningar speglar seg i vassflata, og lokal mat blir servert frå eit yrande restaurantliv.

2. Klippfisk og kystkultur i Kristiansund

Kva er det som har forma folket langs denne kysten? I Normoria, midt i Kristiansund, ligg Nordmørsmusea sin heilårige hovudutstilling. Her får du bli med gjennom historia til Nordmøre og Kristiansund – frå ein by som har vore vendt mot verda sidan 1700-talet, til folka som har levd av og med havet. Kulturhuset er også inngangsporten til alle dei andre besøksstadene til Nordmørsmusea, spreidde rundt om på Nordmøre.

Vil du sjå historia i praksis? Berre eit steinkast unna ligg Mellemværftet, Noregs einaste «levande» skipsbyggingsmuseum, etablert i 1856. Her er handverket knytt til skipsbygging framleis i bruk den dag i dag. Saman er Normoria og Mellemværftet to sider av same forteljing: korleis havet vart til arbeid, handverk og mat.

Byen sjølv, kalla «Atlanterhavsbyen», ligg spreidd på fire øyer bundne saman av Sundbåten. Mellom stoppa kan du kjenne fiskearven på tunga, med tradisjonsrettar som bacalao og den lokale varianten av fish and chips, «fishan».

3. Der vegane utfordrar havet

Kva krevst det å byggje ein veg midt i eit ope hav? Atlanterhavsvegen, ofte kalla «vegen i havet» og kåra til hundreårets byggverk i 2005, er svaret. Vegen slyngjer seg over åtte bruer frå Kårvåg til Vevang i Hustadvika. Her er havet ikkje bakgrunn eller nabo, slik det er dei andre fire stadene – det er sjølve motstandaren ingeniørane bygde mot, og som framleis skyl over vegbana i hardt vêr.

Du kjem like tett på havet på dei snirklete vegane og bruene til fugleøya Runde og til Veiholmen, det fargerike fiskeværet på Smøla. Når bølgjene går høgt og vinden tek seg opp, får du verkeleg kjenne kreftene i havet. Nyt synet frå trygg avstand, og gi naturkreftene den plassen dei treng.

4. Oppdag ishavshistoria på Brandal

Kva kravde det å hauste frå eit hav utan nåde? I over 100 år dreiv ishavsflåten frå den vesle bygda Brandal selfangst og overvintring i Arktis – eitt av dei farlegaste yrka i norsk historie. Ishavsmuseet Aarvak fortel historia gjennom fleire etasjar med utstillingar, og lèt deg kome om bord i den eldste treskuta som var spesialbygd for selfangst.

Museet ligg på Brandal i Hareid, mellom Ålesund og Runde, og er eit av Noregs mest særeigne spesialmuseum om norsk polarhistorie.

5. Vill natur på Runde

Kva skjer med fugleøya når sommargjestar og trekkfuglar har reist? Om hausten og våren kjem det ekte sunnmørske ruskevêret ofte før du har rekt å kneppe att jakka, og då viser øya seg frå ei anna side enn i juli. Her kan du møte naturguidar som gir deg spennande opplevingar i fjøra, på fuglefjellet og til havs.

På Runde Miljøsenter kan du gå endå djupare inn i kunnskapen guidane gir deg. Her finn du utstillingar om fuglelivet, om hemmelege gullskattar i havet frå skipsforlis, og om det mektige havet som omgir øya.

6. Midt i fylket, midt i båtbyggartradisjonen i Vestnes

Midt på Nordvestlandet finn du Vestnes. Det er ei av bygdelaga der båtygging og skipsbygging har stått, og framleis står sterkt. Her har det blitt bygd trebåtar, både mindre fiskebåtar, og større skøyter for havfiske. På det meste leverte dei største verfta ein båt kvar arbeidsdag.

Midten av Møre og Romsdal er ein perfekt base for å oppleve kysten. Vestnes fjordhotell ligg midt i bygda, og du kjem deg lett til dei andre attraksjonane i regionen.

Sov godt langs Atlanterhavet

Uansett kva perspektiv du vel, ligg overnattinga rett ved vegen vidare. Lev heilt tett på havet på Runde, bu midt i byen med havsutsikt i Ålesund, eller bu midt mellom attraksjonane ved Vestnes Fjordhotell.